1 Desember 1880 – Burgers gesê om gereed te maak vir volksvergadering

Op 1 en 2 Desember 1880, vanjaar 140 jaar gelede, word boodskappe onder burgers van Transvaal versprei om hulself gereed te maak vir ’n volksvergadering by Paardekraal.

Hulle is aangemoedig om voorbereid en gewapend na die vergadering te kom. Burgers wat nie op die oproep sou reageer nie, sou boonop as vyande van die stryd om die herstel van die Boererepubliek geag word. Een boodskap lê voorts klem daarop dat “indien u iets vir u vryheid wil doen, is dit nou die tyd.” In daardie stadium het gemoedere in Transvaal – wat sedert 1877 onder Britse beheer was – op ’n naaldpunt gerus en die toestand was “dreigende op bloed”.

Enkele dae later het ’n grootskaalse volksvergadering by Paardekraal (in die teenswoordige Krugersdorp) plaasgevind waartydens die finale besluit geneem is om die regering van die Zuid-Afrikaansche Republiek (ZAR) te herstel en die Vierkleur is gehys. Tussen 8 000 en 10 000 mense het die byeenkoms bygewoon. Die Eerste Vryheidsoorlog het kort hierna uitgebreek.

Lees die volle verhaal oor dié oorlog in Jackie Grobler se bekroonde boek Die Eerste Vryheidsoorlog, 1880-1881. Die boek is beskikbaar in Kraal Uitgewers se e-winkel.

(Foto: ’n Naamlose burger tydens die Eerste Vryheidsoorlog, gewapen met sy getroue Martini-Henry-geweer en ’n bandelier oor die skouer. Bron: Die Eerste Vryheidsoorlog, 1880-1881)