1 Mei 1860 – Pretoria word ZAR hoofstad

Op 1 Mei 1860 word Pretoria amptelik die hoofstad van die ZAR.

Dit volg nadat die Volksraad op 9 April 1960 dié besluit geneem het en die aankondiging op 26 April gemaak het. Pretoria is slegs vyf jaar vantevore, op 16 November 1855, gestig. M.W. Pretorius het reeds in Augustus 1853 die Volksraad meegedeel dat hy twee plase gekoop het met die doel om daar ’n sentrale setelplaas vir die Volksraad aan te lê. Op 30 November 1853 is sy eerste poging om die Volksraad van die ZAR te oortuig om ’n dorp op die plek waar Pretoria vandag is, aan te lê, van die hand gewys. Enkele maande later, op 7 Junie 1854, word bekend gemaak dat ’n nuwe afsonderlike gemeente – Pretoria Philadelphia – op die plaas Elandspoort gestig is. In November 1855 word Pretorius in kennis gestel dat die Volksraad sy voorstel vir die aanlê van ’n dorp met die naam “Pretoria” op die plase van Prinsloo en Van der Walt goedkeur.

Pretoria se stadswapen is deur dr. F.V. Engelenburg ontwerp en in 1905 formeel gesanksioneer. Die volgende beskrywing oor die wapen is in 1930 deur Engelenburg verskaf: “Op rooie veld ’n ‘natuurlike’ doringboom (teken van langsame dog langdurige groei van die stad) en ’n rand van agt goue toue (teken van Pretoria se werksame aard en intelligente ordeliewenheid. Op ’n hartskild die wapen van die geslag Pretorius, as hulde aan die hoofstad se stigter. Die skild gedek deur ’n versterkte poort (aanduiding van stedelike status) op rood-goue wrong. Skildhouers ‘regs’ (d.w.s. vir die toeskouer aan die linkerkant) ’n ‘natuurlike’ eland; ‘links’ (d.w.s. vir die toeskouer aan die regterkant) ’n dergelike koedoe (Pretoria word oostelik mos omsluit deur die plase Elandspoort en Koedoespoort). Wapenspreuk: Praestantia praevaleat Praetoria – (Laat Pretoria uitblink in voortreflikheid)”

(Bron:  Eeufees-album: Pretoria se eerste eeu in beeld, 1952)