15 Oktober 1686 – Eerste woonerwe in Stellenbosch uitgemeet

Op 15 Oktober 1686 – vandag 334 jaar gelede – word die eerste woonerwe in Stellenbosch onder die wakende oog van Simon van der Stel uitgemeet.

Van der Stel het reeds in 1679, tydens sy eerste inspeksietoer na die buiteposte van die verversingstasie, die gebied besoek. Hy was in verwondering oor die omgewing en het besluit dat ’n nedersetting daar aangelê moet word en dat hy dié dorp na homself sou vernoem. Die eerste plase in die distrik is teen die einde van 1679 aan boere toegeken en dorpstigting het formeel in 1685 plaasgevind met die aanstelling van Stellenbosch se eerste landdros, Jan Mulder.

Op 22 Oktober 1686, ’n week ná die opmeting van die dorpserwe, is die eerste steen van die eerste gebou, die drosdy (die landdroskantoor en -woning), op Stellenbosch gelê. Die gebou is in April 1687 voltooi. Die boonste verdieping van die drosdy is in 1707 afgebreek en tot ’n enkelverdiepinggebou herskep (bekend as die tweede drosdy), maar is in Desember 1710 verwoes deur ’n brand wat die meerderheid van die geboue op Stellenbosch in puin gelê het. Dit is herbou en het as die derde drosdy bekendgestaan, maar het weer afgebrand. Hierna is die vierde drosdy op dieselfde terrein in die Kaaps-Hollandse styl gebou en is in 1768 in gebruik geneem.

(Skets: Een van die oudste sketse van Stellenbosch wat uit 1710 dateer; en ’n skildery van Simon van der Stel deur die Nederlandse kunstenaar Pieter van Anraedt.)