21 September 1912 – Predikant en Taalbeweging kampvegter Jan Lion Cachet sterf

Op 21 September 1912, vandag 108 jaar gelede, sterf Jan Lion Cachet, predikant in die Gereformeerde Kerk en prominente kampvegter van die Eerste en Tweede Taalbeweging, in Potchefstroom.

Cachet het reeds kort ná die Eerste Vryheidsoorlog by Paul Kruger daarop aangedring dat Afrikaans as amptelike taal van die ZAR erken moet word. In sy boek Verset & opbou: Skrywers en politici as aktiviste vir Afrikaans skryf die taalhistorikus Jaap Steyn soos volg oor dié vroeë Afrikaanse skrywer:

“Een van die belangrikste skrywers van die negentiende-eeuse taalbeweging was Jan Lion Cachet (gebore 1838). Hy en sy broer Frans (bekend as die eerste NG leraar in Transvaal) was kinders van gekerstende Amsterdamse Joodse ouers. In Januarie 1861 het hy na Suid-Afrika gekom, was ’n paar jaar onderwyser in die Kaapkolonie en het predikant in die Gereformeerde Kerk geword. Nadat hy ’n paar gemeentes bedien het, word hy dosent in voorbereidende vakke aan die teologiese skool van die Gereformeerde Kerk op Burgersdorp. Van 1894 af was hy ’n voltydse professor – en het hy die volle predikante-opleiding van die Gereformeerde Kerk behartig. Cachet het onder verskeie skuilname in die Patriot en Ons Klyntji geskryf. Hy is veral bekend vir sy Duiwel-boekies – Di geldduiwel in 1882, Di liegduiwel in 1883, Di praatduiwel in 1884 en Di spogduiwel in 1892. Hierdie boekies, en ook die lateres wat in Ons Klyntji verskyn het, is in 1907 in een bundel uitgegee: Sewe duiwels en wat hulle gedoen het: Sketse uit die Afrikaanse buitelewe. Vir die Patriot het hy ook die boek Die geskiedenis van die Hugenote van die jare 1521 tot 1789 geskryf.”

Lees meer oor die mense wat geveg het vir die totstandkoming en beskerming van Afrikaans in Verset & opbou. Die boek is beskikbaar in Kraal Uitgewers se e-winkel.