25 Junie 1915 – Afrikanervroue doen oproep om De Wet te ondersteun

Op 25 Junie 1915, enkele dae ná genl. Christiaan de Wet se vonnisoplegging vir sy aandeel aan die Rebellie van 1914, is ’n beweging deur Afrikanervroue begin met ’n oproep in “De Volkstem” waarin die “seuns en dogters van Suid-Afrika” gevra word om iets te doen “vir ’n man, ’n held van die volk wat sij innig hartelik liefhet”. Dit is ook hierna in ander koerante geplaas. Dié oproep het gekom van die 85-jarige Hendrina Joubert (weduwee van genl. Piet Joubert) en F.C. Eloff-Kruger, ’n dogter van president Paul Kruger.

In Kraal Uitgewers se omvattende publikasie oor die Rebellie, skryf die historikus Jaap Steyn soos volg oor Joubert se behoefte om De Wet te ondersteun: “De Wet se vonnis het haar [Joubert] aangegryp en sy het, soos sy later vertel het, ‘enige dae en nagte in gebed en trane’ deurgebring.” Joubert se beroep het gelei tot massaprotesaksies deur vroue in tientalle dorpe oral in Suid-Afrika. Die hoogtepunt van die aksie was die vroueoptog wat op 4 Augustus 1915 na die Uniegebou in Pretoria plaasgevind het. Sowat 230 dorpe het afgevaardigdes gestuur wat in swart geklee was. Nagenoeg 3 000 vroue het aan die optog deelgeneem, terwyl ’n verdere sowat 2 000 mans en vroue die groep as belangstellendes begelei het. Hiertydens het die vroue hul oproep aan die regering gerig vir die vrylating van De Wet en die ander Rebelliegevangenes. Volgens Steyn was Suid-Afrikaners geheg aan De Wet en “die simpatie vir hom is vergroot deur die dood van sy veelbelowende seun, Danie, tydens die Rebellie, op 8 November 1914, by Doornberg, Allemanskraal, en sy dogter, Bessie, aan kanker in Maart 1915”.

Lees meer oor die Rebellie in Afrikanerrebellie, 1914-1915. Die boek is hier beskikbaar.

(Foto’s: ’n Bejaarde Hendrina Joubert; en ’n vroueoptog in Reddersburg vir die vrylating van aangehoude Rebelle. Bronne: Afrikanergeskiedenis; Afrikanerrebellie, 1914-1915)