29 Augustus 1848 – Slag van Boomplaats

Op 29 Augustus 1848, vandag 172 jaar gelede, vind die Slag van Boomplaats (tussen Trompsburg, Jagersfontein en Edenburg) tussen die Voortrekkers (onder leiding van Andries Pretorius) en die Britse magte (onder leiding van sir Harry Smith) plaas.

Dié slag volg ná die Britte se anneksasie van die gebied tussen die Oranje- en Vaalrivier en die Drakensberge in Februarie 1848, toe die Britte dié gebied tot die Britse Oranjerivier-soewereiniteit verklaar het. Volgens die historikus Jan Visagie wou die Voortrekkerleier Andries Pretorius tot in daardie stadium nog op ’n vreedsame wyse vir onafhanklikheid vir die Trekkers onderhandel, maar die anneksasie van die Transoranje was die laaste strooi. Hierna is besluit om tot aksie oor te gaan en die Britse resident in Bloemfontein, maj. Henry Warden, en sy klein garnisoen is deur die Voortrekkerkommando uitgesit. Smith het die Oranjerivier met nagenoeg 1 200 soldate en nagenoeg 200 Griekwas (van Andries Waterboer en Adam Kok) oorgesteek, en hoewel hy nie verwag het dat die kommando hom sou aanval nie, het ’n hewige geveg op 29 Augustus uitgebreek.

Volgens Frank R. Barlow wat oor dié slag geskryf het in die Tydskrif van die Suid-Afrikaanse Krygshistoriese Vereniging, het die geveg tussen Voortrekkers (waarvan daar in dié stadium net tussen 300 en 500 in die kommando oor was) en Britte nagenoeg vier ure geduur. Die Voortrekkers se aanval was onsuksesvol en hulle moes na Winburg uitwyk, terwyl die Britte voortgegaan het na Bloemfontein om die mag daar te herstel.

Ná die slag het die Voortrekkers verder noord getrek en heenkome noord van die Vaalrivier gaan vind.