29 Julie 1845 – Voortrekkerdorp Andries Ohrigstad word in die Oos-Transvaal aangelê

Op 29 Julie 1845 word die Voortrekkerdorp Andries Ohrigstad in die Oos-Transvaal (teenswoordige Mpumalanga) aangelê.

Nadat Natal in 1843 deur die Britte geannekseer is, het Andries Hendrik Potgieter besluit om na die Oos-Transvaal te trek om buite die Britse gebied heenkome te vind. In Junie 1845 verlaat tientalle Trekkers Potchefstroom en volg Potgieter na die ooste. Hier word besluit om ’n dorp uit te lê wat ’n dagreis ver van die naaste hawe, by Delagoabaai, was. Die dorp word vernoem na Potgieter en die Amsterdamse handelaar G.G. Ohrig wat hom in Nederland vir die aankoop van handelsbetrekkinge met die Voortrekkers beywer het. Volgens die historikus J.S. Bergh is die grond waarop die dorp uitgelê is tydens die sluiting van ’n vredestraktaat tussen Potgieter en die leier van die Pedi, Sekwati, verkry. Dié ooreenkoms is op 5 Julie 1845 gesluit. Nagenoeg ’n jaar later, op 25 Julie 1846, het die Ohrigstadse Volksraad die grond ook vir 100 beeste van die Swazi’s (wat aanspraak gemaak het op die gebied) gekoop.

Die dorp se leeftyd in die 1800’s was egter van korte duur, want skaars vier jaar nadat dit aangelê is, is dit deur die Voortrekkers ontruim. “Die vernaamste oorwegings vir hierdie stap was die ongeskiktheid van die onmiddellike omgewing van die dorp vir veeboerdery, die mislukking om vanaf Ohrigstad ’n roete na Delagoabaai te vind waar die tsetsevlieg nie ’n bedreiging sou wees nie, die onenigheid tussen die leiers in die Ohrigstadgemeenskap en die ernstige teistering van malaria by Ohrigstad,” skryf Bergh.

(Bron: Afrikaanse kultuuralmanak; Geskiedenisatlas van die vier noordelike provinsies) (Illustrasie: ’n Denkbeeldige skets van die Voortrekkerleier Andries Hendrik Potgieter, uit: Suid-Afrikaanse heldegalery)