29 Mei 1900 – ZAR president en staatsekretaris verlaat Pretoria

Teen die einde van Mei 1900 het sake benard gelyk vir die ZAR.Die Anglo-Boereoorlog was reeds sedert Oktober 1899 aan die gang, maar berigte het president Paul Kruger nou bereik dat ’n sterk vyandelike mag na Pretoria in opmars was. Hy het besef dat die Britse mag se aantog en inname van die ZAR se hoofstad nie gestuit sou kon word nie.

Op 29 Mei 1900 – vandag 120 jaar gelede – belê Kruger ’n dringende vergadering met die ZAR se Uitvoerende Raad by sy huis en daar word besluit dat die president en die staatsekretaris sowel as ander amptenare die stad dieselfde aand nog moet verlaat.

Boonop sou Pretoria ook nie tot die uiterste verdedig word nie. Kraal Uitgewers se nuutste boek, Donkerhoek, 11-12 Junie 1900: Keerpunt in die Anglo-Boereoorlog deur Andries Breytenbach, word binnekort vrygestel. Hierin skryf Breytenbach soos volg oor dié aand se gebeure: “Gevolglik het Kruger die aand van 29 Mei onder begeleiding van ’n afdeling berede polisie uit Pretoria vertrek en verder per trein na Machadodorp gegaan. In die geselskap was ook sy lyfarts, dr. G.M.A. Heymans; die assistentstaatsprokureur, L.J. (Louis) Jacobsz; Kruger se kleinseun, F.C. (Frikkie) Eloff (wat as sy privaat sekretaris opgetree het), en Kruger se lyfwag en tweede privaat sekretaris, H.C. (Manie) Bredell. Kruger se eggenote, Gezina, was reeds oud en so swak dat die dokter geoordeel het dat sy nie die reis sou oorleef nie; dus het sy nie saam met hom gegaan nie. Dit was hul finale afskeid, want hy sou haar nooit weer lewend sien nie.” Hou Kraal Uitgewers se Facebook-blad en webblad (www.kraaluitgewers.co.za) dop vir meer inligting oor dié nuwe publikasie oor die Slag van Donkerhoek – ’n slag wat as ’n belangrike keerpunt in die Anglo-Boereoorlog beskou word.

(Foto: President Paul Kruger en se vrou, Gezina, in die 1880’s.)