30 Julie 1900 – Vrystaatse magte gee oor by Brandwaterkom

Teen 30 Julie 1900 het die Britte hul net stywer begin trek rondom die Vrystaatse krygers.

Die Anglo-Boereoorlog het teen dié tyd reeds ’n verlammende effek op die Transvalers én Vrystaters gehad. Beide republieke se hoofstede was toe reeds ingeneem deur die Britte en die verskroeideaardebeleid was ook reeds in volle swang. Die Vrystaters het egter steeds die Britte in alle erns teëgestaan. In ’n poging om die Britte te ontglip, vertrek die Vrystaatse regering en kommando’s vroeg in Julie tot agter die Witteberge in die Brandwaterkom. Voordat lt.genl. Archibald Hunter almal kon inhok, slaag genl. De Wet daarin om met pres. Steyn en sowat 2 000 Vrystaters uit die kom te glip.

Die Vrystaters was nou in drie groepe in die berge verdeel, en hoewel genl. Piet Fourie ook slaag om met sowat 1 500 burgers die Britse mag te ontwyk, gee genl. Piet Prinsloo op 30 Julie 1900 oor met die sowat 3 000 man by hom. In die week wat daarop volg, gee nog ’n verdere sowat 1 400 burgers hier oor. Volgens prof. Fransjohan Pretorius het bykans die helfte van die Vrystaatse magte hiermee in die Brandwaterkom oorgegee.

Die foto toon ’n groep krygsgevangenes in Ceylon – die meerderheid hiervan was burgers wat saam met Prinsloo oorgegee het.