30 November 1914 – Rebelleleier genl. Christiaan de Wet tot oorgawe gedwing

Op 30 November 1914 word die rebelleleier genl. Christiaan de Wet en ’n aantal van sy volgelinge op die plaas Waterbury, sowat 20 km buite Morokweng naby die grens met Betsjoeanaland (vandag Botswana) deur regeringstroepe omsingel en tot oorgawe gedwing.

De Wet gee hom oor aan lt.kol. Jorrie Jordaan, ’n bittereinder van die Anglo-Boereoorlog. Sy woorde met die oorgawe is:

“Ek is bly dat dit ’n Afrikaner is wat my gevang het, want die eer – as dit ’n eer is – kom alleen ’n Afrikaner toe.”

Die historikus André Wessels skryf soos volg oor dié gebeure in Die Afrikanerrebellie, 1914-1915:

“Sommige Rebelle het nie eens meer perde gehad nie. Met slegs ongeveer 100 vrywilligers by hom oor, het De Wet die Vaalrivier weswaarts oorgesteek en deur die destydse Wes-Transvaal getrek, in die rigting van DSWA [Duits-Suidwes-Afrika], voortdurend deur UVM [Unieverdedigingsmagte]-kolonnes agtervolg. ’n Gedeelte van hierdie UVM-mag is in ongeveer 80 motorvoertuie vervoer. Op 27 November het De Wet die Betsjoeanaland (vandag Botswana)-spoorlyn net noord van Vryburg met ongeveer 100 man oorgesteek, agtervolg deur ’n UVM-mag 4 000 man sterk onder bevel van kolonel C.J. Brits. Op 30 November is sowat 50 van De Wet se Rebelle gevang. Op Dinsdag 1 Desember het ’n regeringskolonne van ongeveer 80 berede soldate onder bevel van luitenant-kolonel J.F. (Jorrie) Jordaan, De Wet se vlugtelingkommando (ongeveer 50 Rebelle, meesal te voet) by Waterbury, sowat 24 kilometer vanaf die Moloporivier in die Kuruman-distrik, ingehaal en sonder dat ’n skoot geskiet is, gevange geneem. Vir De Wet was dit ’n glorielose einde wat betref ’n militêre loopbaan, wat van hom vroeër ’n huishoudelike naam in baie wêrelddele gemaak het. Terwyl sy Rebelleburgers in Kimberley aangehou is, is De Wet en sy offisiere via Morokweng na Vryburg geneem en vervolgens per trein na Johannesburg gebring, waar hulle in die Fort aangehou is.”

Die koffietafelboek Die Afrikanerrebellie, 1914-1915 vertel die volle verhaal van die Rebellie van 1914 en is nou hier beskikbaar teen slegs R330.

Lees ook De Wet se lewensverhaal (Christiaan de Wet: ’n Lewensbeskrywing deur J.D. Kestell) hier GRATIS op Kraal Afgestof. (Illustrasie: ’n Spotprent waarin met genl. De Wet se gevangeneming gehekel word.)