6 Augustus 1883 – Republiek van Stellaland uitgeroep

Op 6 Augustus 1883, vandag 137 jaar gelede, is die Republiek van Stellaland uitgeroep.

Die historikus Jackie Grobler skryf oor drie klein republieke wat in die 1880’s tot stand gekom het – naamlik Stellaland, Gosen en die Nuwe Republiek – in Geskiedenis van Suid-Afrika: Van voortye tot vandag (onder redaksie van Fransjohan Pretorius) soos volg:

“Die Britse inmenging in Zululand en gevolglike verbrokkeling van Zululand as politieke eenheid het nie sonder invloed op die Afrikanergemeenskap afgeloop nie. Die afgesette Zulukoning Cetshwayo se seun Dinuzulu het ’n aantal Afrikaners se hulp ingeroep om hom by te staan in ’n burgeroorlog teen ander Zuluhoofmanne. In ruil het hy ’n groot grondgebied aan hulle belowe waar hulle in 1884 die Nuwe Republiek, met Vryheid as hoofstad en Lukas Meyer as president, gevestig het. Die Nuwe Republiek is in 1888 by die ZAR ingelyf as die distrik Vryheid. Op die wesgrens van die ZAR het daar vir in die 1880’s Tswanagroepe soortgelyke twiste as dié tussen die Zulu uitgebreek. Hier het dit ook uitgeloop op versoeke om hulp aan die Boere wat met grond vir hulle dienste beloon is. Twee afsonderlike republieke is hier gestig, naamlik Stellaland met Vryburg as hoofstad en Land Gosen met Rooigrond as hoofstad. Hierdie twee republieke het selfs korter as die Nuwe Republiek bestaan, want albei is onder Britse druk in 1884 ontbind. Die oostelike dele van albei republieke is by die ZAR en die (meer uitgestrekte) westelike gedeeltes by die nuutgestigte Brits-Betsjoeanaland ingelyf.”