6 Maart 1905 – J.H. Hofmeyer toespraak

“Is’t u ernst?” Hierdie woorde van die politikus en taalstryder J.H. (Onze Jan) Hofmeyr het vandag 115 jaar gelede, op 6 Maart 1905, tydens ’n toespraak in Stellenbosch die mense behoorlik laat regop sit. Dié toespraak is gelewer tydens ’n byeenkoms van Ons Spreekuur, ’n Stellenbosse studentevereniging. Hierin het Onze Jan, ’n bekende yweraar vir die gelyke hantering van Engels en Hollands, gepleit vir die handhawing van Hollands as skryf- en moedertaal al word dit met ’n vereenvoudigde spelling gedoen.

Volgens www.afrikaans.com was die tema van Hofmeyr se toespraak in reaksie op die Britte se verengelsingsbeleid wat in daardie stadium in die Suid-Afrikaanse kolonies toegepas is. Hy moedig hiermee ook die studente aan om die taalkwessie ernstig te hanteer. In antwoord op Hofmeyr se toespraak skryf die joernalis Gustav Preller ’n reeks artikels getiteld “Laat’t ons toch ernst wezen” vir De Volkstem. Anders as Hofmeyr wat vir die gebruik van Hollands gepleit het, fokus Preller eerder op die bevordering van Afrikaans.

In ’n toespraak wat in 1908 gelewer word pleit die toenmalige voorsitter van die Afrikaanse Taalvereniging en latere eerste minister van Suid-Afrika, D.F. Malan, ook vir die bevordering van Afrikaans. Sy toespraak skakel nou aan by Hofmeyr en Preller se temas en was gepas getitel “Het is ons ernst”. In 1975 was die tema van die Taalfeesjaar “Dit is ons erns” en is ook in die plaveisel by die aantrede van die Afrikaanse Taalmonument (sien foto) op die Paarl aangebring “om die besoekers aan te gryp wanneer hulle die trappies bestyg, en die aandag te vestig op wat die monument wil hê”.

Lees meer oor dié en ander Afrikaanse taalstryders in J.C. Steyn se boek “Verset & opbou”. Die boek is hier beskikbaar in Kraal Uitgewers se aanlyn boekwinkel.

(Bronne: www.afrikaans.com, www.taalmuseum.co.za, Wikimedia Commons – vir foto)