Bloedrivier ʼn unieke slagveld

Deur Nico Strydom

Die Bloedrivier-erfenisterrein naby Dundee is waarskynlik een van die uniekste slagvelde in Suid-Afrika. Die terrein is sowat 43 km van Dundee en 72 km van Vryheid. Dit word bereik deur die De Jagersdrift-grondpad vanaf die R33 tussen Vryheid en Dundee te neem.

Die slag van Bloedrivier het op 16 Desember 1838 plaasgevind toe meer as 460 Voortrekkers met hul agterryers onder die aanvoering van Andries Pretorius koning Dingane se meer as 10 000 impies verslaan het. Volgens die Voortrekkermonument en Erfenisstigting, wat die bestuur van die Bloedrivier-erfenisterrein in 2002 oorgeneem het, is die Bloedrivier-museumgebou in 1996 voltooi. In die museum word die Slag van Bloedrivier uitgebeeld.

Daar is ook talle ander besienswaardighede op die terrein. Die Granietkakebeenwa-monument is in 1939 reeds voltooi, maar is as gevolg van die Tweede Wêreldoorlog eers in 1947 onthul. Volgens die Voortrekkermonument is die wa aanvanklik bo-oor die klipstapel in die middel van die walaer opgerig met ʼn venster binne-in die wa waardeur die verligte klipstapel waargeneem kon word. In 1971 is die wa na sy huidige posisie verskuif toe die walaer opgerig is. Die wa word simbolies as woning, vesting en kerk vir die Voortrekkers gesien.

Dan is daar ook die piramiedvormige baken wat in 1938 tydens die Voortrekker-eeufees opgerig is. Dit word gesien as ʼn Geloftehernuwingsbaken. ʼn Ent van die baken is waspore van die Johanna van der Merwe-eeufeesgedenkwa, wat in 1838 aan die simboliese ossewatrek deelgeneem het, in sement afgedruk.

Die klipstapel is die vroegste gedenkteken op die terrein. Dit is op 16 Desember 1866 opgerig toe tussen 40 en 50 waens saamgetrek het om die slag van 1838 te herdenk. Weerskante van die klipstapel is die woorde van die gelofte wat die Voortrekkers afgelê het , op twee gedenkplate in Afrikaans en Engels onderskeidelik aangebring.

Die brons walaer is ʼn replika van die walaer wat in 1971 opgerig is op die plek waar die oorspronklike laer in 1838 gestaan het. Die skeepskanon op die terrein is deur Andries Pretorius van die Kaapkolonie gebring en dit is op ʼn ligte onderstel met twee wiele gemonteer. Wanneer dit met skroot, stukkies potyster en klippe gelaai was, kon die kanon ‘n trefafstand van minstens 3 000 meter behaal.. Volgens is minstens twee of drie ander kanonne ook tydens die Slag van Bloedrivier ingespan. Een van die kanonne was bekend as “Grietjie” en ’n afgietsel van die kanon staan vandag op die plek waar een van die groot kanonne tydens die slag gestaan het.

Behalwe vir die besienswaardighede op die terrein word ʼn videovertoning van die geskiedenis van Bloedrivier ook aangebied. Daar is ook ʼn temawinkel, die Trekker-kombuis restaurant wat tradisionele boerekos bedien en verskeie oornagfasiliteite.

Die Voortrekkermonument en Erfenisstigting het ook ʼn spesiale projek van stapel gestuur waar persone, wat deur hul verbintenis met hul voorsate of deur hul gewete hulself gebonde voel om die Gelofte uit te leef, ʼn deel kan hê aan dié historiese geleentheid. Persone kan ʼn granietsteen bestel waarop die persoon en sy/haar gesin se name ingegraveer word en wat dan in die Muur van Herinnering by Bloedrivier ingemessel word.