Die Taaltrommel 15 Februarie 2021: Moedertaaldag

Ontdek wonderlike taalskatte soos vreemde uitdrukkings, ongewone woorde, moeilike uitspraak, verwarrende woorde, tongbrekerrympies of kopkrap-terminologie.


21 Februarie is Internasionale Moedertaaldag. Die doel daarvan is bewusmaking van taalkundige en kulturele verskeidenheid en veeltaligheid. Vanjaar se tema is: “Bevordering van veeltaligheid vir insluiting in opvoeding en die gemeenskap.”

Afrikaans is een van die 11 amptelike tale in Suid-Afrika. Dit is die derde mees gesproke taal in die land, naas Zoeloe en Xhosa. Ons moedertaal bestaan uit baie variëteite, byvoorbeeld Standaardafrikaans, Kaaps, Oranjerivierafrikaans en Oosgrensafrikaans. Hier is ’n paar interessante woorde uit verskillende Afrikaanse variëteite:

  • aitsa(uiting van verrassing of skertsende lof) (Standaardafrikaans)
  • aweh!(algemeen-gebruiklike groetvorm) (Kaaps)
  • babbelas(toestand a.g.v. te veel drank) (Standaardafrikaans)
  • baie(’n groot aantal; veel) (Standaardafrikaans)
  • eina(uitroep van pyn) (Standaardafrikaans)
  • entjie(sigaret) (Kaaps)
  • gwarra(koggel met ’n byt) (Oranjerivierafrikaans)
  • kanalla(asseblief) (Kaapse Moesliemafrikaans)
  • kop toe vat(ernstig opneem) (Oranjerivierafrikaans en Standaardafrikaans)
  • mos(inderdaad; immers) (Standaardafrikaans)
  • nemma/nemmatjies(netnoumaar: netnou; straks; oor ’n rukkie) (Kaaps)
  • ntarra(vertroetel; aanmoedig) (Oranjerivierafrikaans)
  • nxa!(goed; cool; lekker) (Oranjerivierafrikaans)
  • poenankies(oulik) (Kaaps)
  • sharp(goed; reg so) (Kaaps woord met ekwivalent in Flaaitaal/Tsotsitaal)
  • sjoekran(dankie) (Kaapse Moesliemafrikaans)
  • vedala(nie na wense nie) (Kaaps)
  • xhouboe(terneergedruk wees) (Oranjerivierafrikaans)
  • xhoulag(uitspattig lag) (Oranjerivierafrikaans)

(BRONNE: Wêreldmoedertaaldag – Wikipedia; International Mother Language Day: https://en.unesco.org/commemorations/motherlanguageday;  “Lekker Afrikaanse woordeskat: kanalla, poenankies, nxa!”, LitNET, 2018-01-23)